WWW.UK.X-PDF.RU

˲ - , ,

 
<< HOME
CONTACTS




( )
.: (050)697-98-00, (067)176-69-25, (063)846-28-10
׸

( )
.: (050)697-98-00, (067)176-69-25, (063)846-28-10
׸
 >>  . C 24.00.00
Pages:     | 1 || 3 | 4 |   ...   | 56 |

1- Numer 1 2013 Ukazuje si od 2013 roku Uniwersytet Rzeszowski Lww Rzeszw ...

-- [ 2 ] --

, , - , .

, ( 2013 - ), , , , in memoriam . , ( ) , . , - , ( , , , ﳿ, ). ij . ҳ , , , , -, .

   

Szanowni Czytelnicy!

Oddajemy do Pastwa rk now inicjatyw wydawnicz, wspln dla dwch jednostek naukowych Wydziau Kultury i Sztuki Uniwersytetu Lwowskiego im. Iwana Franka oraz Wydziau Pedagogiczno-Artystycznego Uniwersytetu Rzeszowskiego im. B. Krlowej Jadwigi. Zeszyty Naukowe maj sta si miejscem spotkania nie tylko dwch lub wicej jzykw, ale przede wszystkim wymiany myli naukowej i kulturoznawczej. Bliskie i serdeczne ssiedztwo Lwowa oraz Rzeszowa powinno pozwoli na trwao tej inicjatywy.

Zeszyt zosta podzielony na cztery grupy tematyczno-problemowe. Pierwsza to wielowtkowy dyskurs pedagogiczno-kulturowy, skoncentrowany na przyswojeniu spucizny Janusza Korczaka. Stanowi on take podsumowanie roku korczakowskiego.

W drugiej czci znajduj si przemylenia poruszajce problematyk waciwego wykonawstwa utworw, dzie artystycznych. Trzecia cz jest miejscem analizy zagadnie historycznych oraz z zakresu teorii kultury. Ostania, czwarta cz dotyczy interpretacyjnych i pedagogicznych aspektw nauki o tacu.

Zachcamy Pastwa do yczliwej i uwaanej lektury, majc nadziej, e ta inicjatywa stanie si rdem wzbogacajcym podkarpackie orodki naukowe dwch krajw.

Profesor UR, doktor habilitowany Grzegorz Grzybek ϳ - - - . 2013. 1- . . 1620.

Lwowsko-Rzeszowski zeszyty naukowe. 2013. Numer 1. S. 1620.

   

Janusz Korczak (Henryk Goldszmit, ur. 22 lipca 1878 lub 1879 w Warszawie, zm.

prawdopodobnie 5 sierpnia 1942 w Treblince) polski lekarz pochodzenia ydowskiego, pedagog, pisarz, publicysta, dziaacz spoeczny. Prekursor dziaa na rzecz praw dziecka i cakowitego rwnouprawnienia dziecka. Wprowadzi samorzdy wychowankw, ktre miay prawo stawia przed dziecicym sdem swoich wychowawcw. W 1926 roku zainicjowa pierwsze pismo redagowane w wikszoci przez dzieci May Przegld.

Pionier dziaa w dziedzinie resocjalizacji nieletnich, diagnozowania wychowawczego, opieki nad dzieckiem trudnym1.

Janusz Korczak by zafascynowany teoriami progresywizmu pedagogicznego, opracowanymi midzy innymi przez Johanna Pestalozziego. Popiera zaoenia programu nowego wychowania Johna Deweya i prac Decrloy, Montessori, Spencera, Frbela;

czyta pedagogiczne koncepcje Tostoja. Korczak by zwolennikiem emancypacji dziecka, jego samostanowienia i poszanowania praw. Samorzdy wychowankw mae parlamenty, imitoway wiat dorosych i przygotowyway maych ludzi do ycia dorosego. Podobnie byo z innymi instytucjami, ktre istniay w rzeczywistoci, a zostay zminiaturyzowane i zaadaptowane na potrzeby dziecka (np. sdy). Dziecko kojarzy i rozumuje jak osoba dorosa nie ma tylko jej bagau dowiadcze. Pismo publikowane dla i przez dzieci byo ich forum, kuni talentw i wanym larem asymilacji zwaszcza dzieci z ortodoksyjnych rodzin ydowskich. Lekarz Korczak opowiada si za resocjalizacj oraz kompleksow i nowatorsk opiek nad dziemi z tak zwanego marginesu spoecznego. Dziaalno i myl Janusza Korczaka posiada bogaty ksigozbir.

Na uwag zasuguje jego wkad w koncepcj praw dziecka. Korczak jest uznawany za jednego z pionierw nurtu pedagogicznego nazywanego obecnie moraln edukacj, chocia nie stworzy adnej systematycznej teorii na ten temat. Jego nowoczesne pomysy pedagogiczne oparte byy na praktyce, by przeciwnikiem teoretyzowania w wychowaniu, ale by dobrze zorientowany w nurtach pedagogicznych i psychologicznych swojej epoki2.

Za podstaw rozwaa jego etycznego wymiaru zaoe opiekuczych zostan poddane dwa aspekty: prawa dziecka, czy raczej postulat rwnouprawnienia dziecka wzgldem dorosych oraz etos opiekuna3.

http://pl.wikipedia.org/wiki/Janusz_Korczak, data pozyskania 02.01.2013.

Por. Tame; Oko W., Nowy sownik pedagogiczny. Wydawnictwo Akademickie ak. Warszawa 2007, s. 192.

Pojawiaj si publikacj na temat etycznego wymiaru dziaalnoci Janusza Korczak, niemniej jednak warto ten temat rozwija. Zob. Gruca-Misik U., Etyczne aspekty wybranych idei Korczaka (18781942).

In: Etika na Slovensku (19. st storoie a 1. Polovica 20. Storoia). Ed.: V. Gluchman. Filozock fakulta Preovskej univerzity. Preov 2012, s. 308320.

Grzegorz Grzybek Etyczny wymiar zaoe opiekuczych Janusza Korczaka Etyczny wymiar idei rwnouprawnienia dzieci Warto pokrtce zastanowi si nad ide obrony praw dziecka. Rozwj koncepcji praw czowieka po II wojnie wiatowej zaowocowa coraz bardziej szczegowymi deklaracjami i konwencjami. W tym miejscu naley zada pytanie, co w najwikszym stopniu ogranicza rozwj dziecka, czowieka w ogle.

Nadanie dzieciom praw oznacza mono wspdecydowania o swoim losie.

Podstawowym prawem moralnym czowieka jest prawo do ycia4. W historii rozwoju spoecznego prawo do ycia dziecka, jego ochrona bya nieraz kwestionowana.

Przyznanie dzieciom praw wie si z uznaniem dziecka jako bytu moralnego, zdolnego wartociowa i dokonywa ocen etycznych. Przyjcie, e dziecko moe dokonywa ocen etycznych jest bardzo mocno wpisane w koncepcj samorzdnoci w pogldach Janusza Korczaka.

Kolejn kluczow ide uprawnienia dzieci, nadania im praw czowieka jest zagadnienie wolnoci. Podstawowe prawo do wolnoci podkrela Powszechna Deklaracja Praw Czowieka: Wszyscy ludzie rodz si wolni i rwni w godnoci i w prawach () Kady moe korzysta ze wszystkich tych praw i wolnoci ogoszonych w tej deklaracji, bez jakiegokolwiek wzgldu na ras, kolor skry, pe, jzyk, religi, pogldy polityczne lub inne, pochodzenie narodowe lub spoeczne, majtek, czy wreszcie jakkolwiek inn sytuacj. () Kady ma prawo do ycia, wolnoci i bezpieczestwa osobistego5.

Wolno jawi si jako warto podstawowa, nieredukowalne pragnienie osoby, ponadto wolno stanowi podstawowe dowiadczenie osobowociowe czowieka.

Pierwsze artykuy Powszechnej Deklaracji Praw Czowieka wskazuj, e wolno jest fundamentem wszelkiego uprawnienia. Jaka std pynie przesanka do etycznego wymiaru uprawnienia do wolnoci? Kto i w imi jakich racji moe domaga si ograniczenia wolnoci innych osb? Wreszcie jaki jest stosunek uprawnienia do wolnoci wzgldem faktycznej moliwoci jej realizacji? Uprawnienie do wolnoci jako zabezpieczenie podstawowych swobd osoby i moliwoci realizacji swego jednostkowego szczcia stanowi podstawowe prawo. Jest bowiem fundamentem wszelkich uprawnie. Zatem wszelka prba ograniczania uprawnienia do wolnoci posiada negatywn ocen etyczn.

Jedynym, naturalnym ograniczeniem wolnoci jest zabezpieczenie prawa do wolnoci innych osb. Oczywicie w praktyce wyznaczenie zakresw i sposobw ogranicze wolnoci moe stanowi duy problem6.

Przyznanie dzieciom praw oznacza zgod na podejmowanie przez nie wyborw, ktre doroli musz respektowa. Umiejtno dokonywania wyborw uzaleniona jest od rozwoju zdolnoci poznawczych7. Std te uprawnienie to z natury jest ograniczone.




140 .


Z drugiej jednak strony stanowi zabezpieczenie przed zagarniciem wiata dzieci przez dorosych.

Grzybek G., Prawa moralne etyka spoecznych konsekwencji a etyka rozwoju. : Prawa czowieka i wiat wartoci. Red.: R. Mo, A. Kobyliski. Wyd. UKSW. Warszawa 2011, s. 221230.

Powszechna Deklaracja Praw Czowieka (1948). W: Darowski R., Filozoa czowieka. Zarys problematyki, antologia tekstw. WSF-P. Ignatianum. Wydawnictwo WAM. Krakw 2008, s. 244, art. 13 (przekad z jzyka francuskiego Darowski R.).

Grzybek G., Uprawnienie do wolnoci interpretacja etyczna. O prawach czowieka nieco inaczej.

Red.: R. Mo, A. Kobyliski. Wyd. UKSW. Warszawa 2011, s. 174175.

Grzybek G., Etyka rozwoju a wychowanie. UR. Rzeszw 2010, s. 140-144.

Grzegorz Grzybek 18 Etyczny wymiar zaoe opiekuczych Janusza Korczaka Uprawnienie do wolnoci i do oceny etycznej, nie tylko opiera si na prawie do ycia, ale rwnie na prawach socjalnych. Prawa socjalne zabezpieczaj przestrze wolnoci.

Brak zabezpieczenia w tym wzgldzie czyni wszystkie prawa trudn lub niemoliw do realizacji potencjalnoci.

Prawa socjalne to zbir wolnoci i uprawnie czowieka w dziedzinie polityki spoecznej. Stanowi one uzupenienie do praw wolnociowych, czyli politycznych, obywatelskich, kulturalnych i ekonomicznych. Prawa socjalne w odrnieniu od praw wolnociowych czy rozwojowych s niezbdn podstaw uprawnie osobowych, bez ktrych pozostae nie mog by realizowane. Z uwagi na to mona je nazwa take prawami egzystencjalno-bytowymi8. Odniesienie tych uprawnie do dzieci oznacza, konieczno zapewnienia im waciwej egzystencji, umoliwiajcej samodzielne wczenie si w dorose ycie, gdy przyjdzie na to pora. Etyczny wymiar praw socjalnych zawiera si w obronie ochranianych wartoci. Wartoci podstawow jest przede wszystkim godno czowieka z uwagi na jego osobowy sposb istnienia, z uwagi na moliwoci poznawcze i wolitywne. Prawa socjalne peni rol norm ochraniajcych, bowiem zabezpieczenie egzystencjalne jest niezbdne dla prawidowego rozwoju osoby ludzkiej9. Objcie prawami czowieka dziecka, w kontekcie praw socjalnych wiadczy rwnie on przyznaniu dzieciom niezbywalnego wymiaru godnoci, godnoci osobowej.

Powysza analiza idei rwnouprawnienia dzieci goszona przez Janusza Korczaka wiadczy, e pogldy przez niego goszone posiadaj bardzo gboki wymiar etyczny.

Etos opiekuczy

Podstawowa idea wychowawcza Janusza Korczaka w kontekcie opieki zawiera si nastpujcym sformuowaniu: Wychowywa znaczy chowa, chroni, ukrywa przed krzywd i szkod zabezpieczy10. Mona zatem przyj, e wychowanie winno opiera si na etosie opiekuczym.

W etyce rozwoju etos opiekuczy zosta okrelony jako norma zabezpieczajca ycie i rozwj oparta na moralnym i spoecznym bytowaniu czowieka. Realizacja tej normy wymaga zaangaowania, to jest wykorzystania zdolnoci poznawczych i wolitywnych, powodujc tym samym rozwj moralny opiekuna11.

Janusz Korczak zwrci uwag na rne aspekty postawy wychowawcy opiekuna, przy czym najbardziej znamienny jest postulat wyzwalania w dziecku wrodzonych skonnoci, to jest ksztatowania osobowoci12. Ksztatowanie osobowoci wychowankw wie si z podmiotowoci13.

Grzybek G., Etyczny wymiar praw socjalnych. W: Etyczne wymiary praw czowieka. Red.: R. Mo, A. Kobyliski. Wyd. UKSW. Warszawa 2009, s. 144-145.

Tame, s. 150.

Lewin A., Tryptyk pedagogiczny: Korczak Makarenko Freinet. Wyd. PIW. Warszawa 1986, s. 19-20.

Grzybek G., Etyka rozwoju a pedagogika opiekucza. Wyd. UR. Rzeszw 2013, s. 77. Etyka rozwoju to teoria ukazujca normatywny wymiar rozwoju czowieka, w ktrym podstawowymi zaoeniami s tezy o moralnym bytowaniu czowieka i osobowoci etycznej. Grzybek G., Etyka rozwoju a wychowanie , s. 12.

Pyrzyk I., Prekursorzy pedagogiki opiekuczej. (J. H. Pestalozzi, J. Korczak, A. Makarenko, J. Babicki). Wydawnictwo Adam Marszaek. Toru 2001, s. 73-89, 98.

Problem te jest bardzo wany w dyskusjach prowadzonych w ramach pedagogiki spoecznej, do ktrej na og wlicza si pedagogik opiekucz. Zob. . ., .

- . - Grzegorz Grzybek Etyczny wymiar zaoe opiekuczych Janusza Korczaka W literaturze pedagogicznej czsto podmiotowo wychowanka mylona jest z tak zwanym podmiotowym traktowaniem ucznia, podopiecznego. Naley przyj, i podmiotowe traktowanie przyspiesza rozwj osobowoci etycznej, a wic rwnie jego podmiotowo w dziaaniu, przyczyniajc si do samowychowania. Nie zmienia to jednak przyjtego w etyce rozwoju rozgraniczenia, i o penej podmiotowoci mona mwi dopiero w samowychowaniu14.

Podsumowujc wychowawczy aspekt etosu opiekuczego w kontekcie autonomii wychowanka oznacza, e norma zabezpieczajc ycie i rozwj osobowy wypywa z wartoci wolnoci i godnoci osoby. Opieka i wychowanie nie mog prowadzi do ubezwasnowolnienia oraz indoktrynacji15.

Aktualno zaoenia, e wychowywa znaczy chowa, chroni, ukrywa przed

krzywd i szkod zabezpieczy ukazuje etos opiekuczy w dwch wymiarach:

zabezpieczenia zdrowia i ycia oraz stworzenia warunkw rozwoju osobowoci, rozwoju zdolnoci poznawczych i wolitywnych.

Bibliograa

1. Gruca-Misik U. Etyczne aspekty wybranych idei Korczaka (1878-1942). In: Etika na Slovensku (19. st storoie a 1. Polovica 20. Storoia). Ed.: V. Gluchman. Filozock fakulta Preovskej univerzity. Preov, 2012. S. 308320.

2. Grzybek G. Etyczny wymiar praw socjalnych. W: Etyczne wymiary praw czowieka. Red.: R. Mo, A. Kobyliski. Wyd. UKSW. Warszawa, 2009. S. 143150.

3. Grzybek G. Etyka rozwoju a pedagogika opiekucza. Rzeszw :Wyd. UR, 2013.

4. Grzybek G. Etyka rozwoju a wychowanie. Rzeszw: UR, 2010.

5. Grzybek G. Prawa moralne etyka spoecznych konsekwencji a etyka rozwoju.

: Prawa czowieka i wiat wartoci. Red.: R. Mo, A. Kobyliski. Warszawa : Wyd.

UKSW, 2011. S. 221230.

6. Grzybek G. Uprawnienie do wolnoci interpretacja etyczna. O prawach czowieka nieco inaczej. Red.: R. Mo, A. Kobyliski. Warszawa : Wyd. UKSW, 2011. S. 169175.



Pages:     | 1 || 3 | 4 |   ...   | 56 |
 
 >>  . C 24.00.00
:

. 2009. . 19.2 4. ̲, ˲ Dz 339.138:364.442.6+368 . .. , . . ; . .. ; . .. , . . Բֲ ʲ IJ ײ . -, , ...

antoshka.com.ua #01 - 2013 * 10% ** 15% ** 20% ** 7% * antoshka.com.ua * 䳺 19.07 08.09.2013 ** . . www.antoshka.com.ua 0800 306 063 # ...

: , 6 (59) 2013 37.037 ֲͲ Ҳ ˲ ˲Ҳ ٲ ˲ . . 㳿 . . ...

316.351:378(4):37.01(09)(477) . . , ( ) ˲ֲ ² : в ί ò XVI-XVII . , , . ϳ, XVI-XVII ....

ISSN 2078-4260. ³ -. . . . . 2011. . 6. . 48 60 Visnyk of the Lviv University. Series Bibliol. Libr. Stud. Inform. Techn. 2011. Is. 6. P. 48 60 76.034.046.3(477.83-25) . вͲ ̲Ȕ1 ˲ IJ ²ί Բ V . Ҳ ֲ Ͳ . , . ̳, 121, . , 87-100, , . (056) 611-37-61 ...

37 ϳ , , , . ( ) ( ) ( , ', ) 23.04.2013 г 2012 1. ...

̲Ͳ ʲ ˲ . .. Ͳ ò ̲ Ѳ ˲ ֲʲ: ֲ 2012 023.5 787 73 : / . . . - . .. ; [. .. ]. ., 2012....

˲ Ҳ Ҳ . ., . . . . ' , , . . 326 17-20 . ,...

ֲ ò Ͳ Ͳ .. 371.134:7.021.42+792.028.3 ò Ͳ ˲ 13.00.04 2006 . .. , ̳...

̳ 2011 . . 2 20 78.30 53 02 2011 : . . . . 22 / . . . - ; . .., ... ., 2012. 16 . 2011, ...




( )
.: (050)697-98-00, (067)176-69-25, (063)846-28-10
׸


 
<<     |    
2013 www.uk.x-pdf.ru -