WWW.UK.X-PDF.RU

˲ - , ,

 
<< HOME
CONTACTS




( )
.: (050)697-98-00, (067)176-69-25, (063)846-28-10
׸

( )
.: (050)697-98-00, (067)176-69-25, (063)846-28-10
׸
 >>  . C 07.00.00
Pages:     | 1 |   ...   | 59 | 60 || 62 | 63 |   ...   | 133 |

Ѳ ˲ ֲ 2003 ...

-- [ 61 ] --

Wygnaricy ze wschodu. Egzuland w Rzeczypospoiitej w ostatnich latach panowania Jana Kazimierza i za panowania Michata Korybuta Wisniowieckiego. Warszawa, 1997. S. 129. Punkta propozycyjej przez Ks. Jmci podkanclerzego Wielkiego Ksifstwa Litewskiego // B. PAN. 1070, k. 219-219v.

24 B. PAN. 1070, k. 222; B. Ossol. 247 k. 8 7 v -8 8,101 v.

E lity R z e c z y p o s p o lite j w obec K o z a c z y z n y 2B3 bitr6w w senacie, z^dano, aby izba poselska naznaczyta deputatow do podpisania instrukcji dla komisarzy na komisj? z Kozakami. Niewiele nowego wniosty wota, tylko wojewoda sandomierski Jan Tarto przypomniat o komisji kozackiej. Pozostaty czas sejmu uptynqt na podnoszeniu pretensji przez egzulantbw z ziem utraconych na rzecz Moskwy oraz zatargach wewn?trznych. Mozemy wi?c ocenic, Ze problem ten zostat podczas sejmu potraktowany do6 pobieinie lub nawet zlekcewalony. Wskazuje na to niewielkie zainteresowanie t3. tematyk^ obraduj^cych oraz brak jakichkolwiek konkretnych postulatbw. Wydaje si? jednak, ze ocena jest troch?

bardziej ztoiona. Zar6wno postowie, jak i senatorowie nie uwazali tej kwestii za w a iw i poniewaz w pewnym stopniu zostata ona juz rozstrzygni?ta. Podczas sejmu byta juz podj?ta decyzja o zwotaniu komisji, wiedziano tez o postawie i d^eniach Doroszenki. W wyst^pieniach brak natomiast konkretnych postulatbw dotyczqcych propozycji rozwi^zania problemu;

wszystkie kwestie odsytano do decyzji komisji. To z pewnoSci^ 2 e Swiadczy o elitach panstwa.

Z powodu zerwania sejmu kwestie komisji z Kozakami zostaty ustalone na radzie posejmowej25 Wybrano komisarzy, ktbrych zaopatrzono w instrukcj?, a jako miejsce komisji zostat naznaczony Ostr6g. Poniewaz in strukcja zostata om6wiona przez historyk6w nie trzeba jej ponownie charakteryzowad. Odnosita si? ona do petycji kozackich przedstawionych na sejm koronacyjny. Warto zauwazy6, ze na miejsce obrad wyznaczono Ostr6g, a nie Kamieniec, jak proponowat Sobieski. Kwestia miejsca nie byta jednak w instrukcji traktowana priorytetowo, w przypadku z^dan kozackich deputaci mogli zgodzic si? na jego zamian?.

Problem rokowari z Kozakami zostat omdwiony w literaturze i jest dobrze znany, a poniewai nie jest to najwazniejszy w^tek tego artykutu, stqd naleiy zwroci6 na jego uwag? jedynie w kontekScie omawianego tematu. Kilkakrotnie byton poruszany wdokumentach krolewskich. Michat Korybut zawiadamiat szlacht? o groibie najazdu tatarskiego oraz infor mowat o powotaniu komisji do rozm6w z Kozakami. D0S6 lekcewaz^co wypowiadat si? o wptywach Doroszenki w Ukrainie. W liScie do Michata Radziwitta z 10 czerwca rowniei wspomniat o grozqcej protekcji tureckiej nad Ukraine Pow^tpiewat takze w efekty komisji z Kozakami kiedy si?

dotcid jeszcze nie zaczeta2 Problem Ukrainy byt wedtug wtadcy jedn^ z 25 Obszemie o tych kwestiach pisze: Perdenia J. Hetman Piotr Doroszenko... S. 217-225.

26 Uniwersat Kr6la JMci po drugim sejmie zerwanym do wojew6dztw, na sejmiki rozestany, 2 5 IV 1670 // B. PAN. Kr. 1070, k. 231-232; Wici jedne za dwoje na pospolite ruszenie, 29 V 1670 // Ibidem. K. 303-303v; List kr6la Michata do Michata Kazimierza Radziwitta, Warszawa 10 V11670 // AGAD AR. Dz. Ill, s. 15-16; List kr6la Michata, 26 V11670II B. Czart. 167, s. 600; Instrukcja krdlewska na sejmik przedsejmowy wojew6dztwa krakowskiego, dana ks. Piotrowi Jordanowi z mniejszej kancelarii koronnej, 8 lipca 1670 r. I I ASWK. T. III. S. 324-329; wi^cej w suplemencie, Suplement instrukcyi 2E4 J o ro s ta w S to llc k l przyczyn zwotania kolejnego sejmu, jak wynika tak z listu pisanego 26 czerwca. Czytamy w nim ponadto o braku porozumienia z Kozakami, kt6rzy nie przybyli dotychczas do Ostroga. Jak wiadomo zasadniczy przyczyny zwotania sejmu byto dyzenie dworu do zastraszenia opozycji wewn^trznej, styd mozemy ocenic, te opinie te miaty charakter zdecydowanie propagandowy. Potwierdza to instrukcja krolewska na sejmiki, w ktorej najwaniejszy czq6 stanowiy sprawy wewn^trzne i plan usprawnienia sejmu.

W.kwestiach dotyczycych komisji kozackiej Michat Korybutzydat od szlachty by data postom petny moc stanowienia. Nieco wi^cej informacji na ten temat znajdujemy w suplemencie do instrukcji. Wtadca apelowat o przyznanie pieni^dzy na zatrzymanie w postuszenstwie wojska zaporoskiego, ktdre deklaruje dotrzymad wiernoSci krdlowi i nie jest sktonne ofiarowad swych ustug Moskwie oraz Porcie. Podkreslat, ze Zaporozcy odgrywajy istotny rol? jako czynnik zmniejszajycy wplywy Doroszenki i szachujy Tatar6w. Wzywat takie o uchwalenie podatkow na optacenie Chanenki.

Z dokumentdw tych wynika, te stosunki z Kozakami uktadaty si nie po mysli dworu. Dla otoczenia Wisniowieckiego rozwoj sytuacji okazat si?

sporym zaskoczeniem. Doroszenko przyjqt taktyk? gry na zwtok, ktdrej ukoronowaniem byta instrukcja dla postdwr7. Jego celem byto doprowadzenie do koficowego efektu rokowan z Turcjy. Konkretne dziatania obozu dworskiego (misja dworzanina Mikotaja Raczkowskiego do Czehrynia, zgoda krola na odwotanie z Polesia putkownika Piwo) rdwniei nie przyniosty efektdw, a nawet okazaty si? fatalne w skutkach.

Polityk? dworsky wobec Kozakow wyjaSnia takze list podkanclerzego Andrzeja Olszowskiego do hetmana Sobieskiego28. Nalezy na to pismo zwrdcic uwag$, poniewai Olszowski byt wdwczas cztowiekiem, ktory decydowat o polityce dworu, take wobec Kozakdw. Autor wymieniat liczne zydania Doroszenki, ktdre wedtug niego Swiadczyty o jego ztych zamiarach i braku dyzenia do porozumienia. Akcentowat nieszczerosd hetmana kozackiego, przypominajyc o jego konszachtach ze Stambutem. Jako niezrozumiate i niespotykane dotychczas oceniat iydania Doroszenki przystania

zaktadnikdw. Podkanclerzy wskazywat takze na przestanki, ktdre wskazywatyby na ostabienie pozycji zwolennikow porozumienia ze Stambutem:

brak skutecznego poparcia Krymu dla nich, trudna sytuacja mi^dzynarodowa Turcji, opdr przeciwko temu na Zaporoiu i wzrost znaczenia Chaneriki, rebelie wsrdd czemi. Uwaiat, te skuteczna interwencja wojska urodzonemu postowi JKMci na sejmiki wojew6dztwa pro die 29 iulii zfoiony z kancelarii mniejszej koronnej die 23 iulii A. 1670 // B. Czart. 167, s. 159-160.

27 Kwestie te obszernie wyjaSniajq.: Korzon T. Dola i niedola... S. 387-399; Perdenia J.

Hetman Piotr Doroszenko... S. 226-260.

28 Respons na instruct^ od JMci Pana Marszatka y Hetmana W. Kor. z obozu, do JMci Xi$dza Podkanclerzego Koronnego..., dany w Warszawie die 21 julii A. 1670// Pisma. S. 535-543.

E llty R z e c z y p o s p o iite j w obec K o z a c z y z n y 2E5 polskiego doprowadzi do pacyfikacji Ukrainy. Radzit jednak, aby wstrzymad si? z ni^, dopdki na sejmie Doroszenko nie zostanie ogtoszony za wroga i nie podejmie si? dziatari w celu wzmocnienia wojska.

Inne opinie na temat polityki wobec Kozakdw gtosit Jan Sobieski.

Hetman take zdawat sobie spraw? z dziatari Doroszenki, ktore oceniat jako jawn^ zdrad?. Starat si? jednak o podtrzymywanie z nim rokowari i wyjaSnianie wszelkich poczynan, kt6re mogty stac si? zarzewiem konfliktow. Usprawiedliwiat nawet udzielenie pomocy zatodze polskiej w Biatej Cerkwi, kt6ra byta obl?ona przez Kozakbw. Zasadniczym jego celem byto powstrzymanie Kozaczyzny przed uznaniem zwierzchnictwa tureckiego.

St^d postawa hetmana byta bardzo ostrozna, a w jego dziataniach widzimy d^zenie do tagodzenie przeciwnoSci i unikania konflikt6w. Historycy zgodnie podkreSlali, ze hetman przede wszystkim, ale i inni polscy decydenci zdawali sobie spraw? z dominujqcej pozycji Doroszenki w Ukrainie. Olsz ewski, a za nim pozostali politycy zwi^zani z dworem d ^iyli do ostabienia jej, poniewaz w nim widziano gtownego przeciwnika. St^d te zdecydowali si? na porozumienie z Chanenk^. Sobieski natomiast byt zwolennikiem daleko id^cych ust?pstw na rzecz Kozaczyzny. Docieraty do niego opinie, ze Porta moze poprzed, przebywaj^cego w niewoli u baszy sylistryjskiego, Jerzego Chmielnickiego. Wedtug opinii posta do Tatar6w Jana Karwowskiego Juraszko prosit suttana o hetmaristwo, obiecuj^c mu sciste postuszenstwo29 Nie jest wykluczone, ze hetman liczyt, ie informacje takie docieraty takie do Doroszenki i byty dla niego przestrog^ przed podporz^dkowaniem si? Turcji. Sobieski byt przeciwnikiem porozumienia si?

Rzeczypospoiitej z Chanenk^, poniewaz uwazat, ze doprowadzi to do zerwania rozm6w z Doroszenk^. Poniewai miat wystarczaj3.ce informacje 0 jego postawie musiat kierowac si? pewnymi logicznymi przestankami. Nie ma innego wyttumaczenia post?powania hetmana. Chyba ze zaakceptujemy opinie J. Perdenii, ie hetman byt sktonny porozumiec si? z Doroszenk^, aby przy jego wsparciu doprowadzi6 do osadzenia na tronie kandydata francuskiego. Bytby to pomyst nawiqzuj^cy zresztsi do niektorych koncepcji Ludwiki Marii. Teza ta w odniesieniu do Sobieskiego wydaje si? jednak wr?cz nieprawdopodobna.

Z dost?pnych zrodet wynika, ze kwestia polityki wobec Kozak6w nie spotkata si? na sejmie jesiennym z wi?kszym odzewem. Zar6wno w pro pozycji od tronu, jak i w wotach senatorskich nie byto propozycji odCopia listu od Pana Karwowskiego, postanego do Krymu, de data 14 Aprilis z Biatogroda Anno 1760 (!) II Pisma. s. 498-501. Ocen dziatari Sobieskiego dokonali: Korzon T.

Dola i niedola... S. 397-398; W6jcikZ. Jan Sobieski... S. 176-177; Perdenia J. Het man Piotr Doroszenko... S. 239. Wazne informacje na temat postawy Sobieskiego zawiera list Stanistawa K. Bieniewskiego do Michata K. Radziwitta z 31 VII 1670 r. // AGAD AR. Dz. V, s. 32-33. Wynika z niego, e hetman wiedziat o zdradzieckich poczynaniach Doroszenki, ale radzit, by nie zrywaC z nim kontaktdw.

266 J n ro s la w S to lic k i nosz^cych si? do tych spraw. Rol^ sejmu byto jedynie zatwierdzenie postanowieri komisji wOstrogu, kt6r^ pod pisano 2 IX 1670 r. z Chanenkq30.

Zaakceptowanie tej ugody przes^dzito o polityce Doroszenki i dalszych losach Kozaczyzny. Postowie kozaccy przebywaj^cy w Warszawie, zostali, w dw6ch turach, odestani na Sicz z klejnotami i wystannikiem krolewskim, kt6ry wi6zt uniwersat monarchy. Ich powr6t na Sicz opbzniat si? z powodu trudnosci, jakie czynit im hetman lewobrzeinej Ukrainy Mnohohriszny.

Dokonuj^c podsumowania polityki polskiej wobec Ukrainy, prowadzonej w latach 1669/1670 nalezy bezspomie zauwazyd, ze zakonczyta si?

ona catkowitym niepowodzeniem. Przyczyny tego niepowodzenia znajdujemy jednak gdzie indziej niz w koncepcjach senatorow. Wydaje si?

pewne, ze w omawianym okresie nie byto ju szans na zasadniczst re* orientacj? tej polityki. Spraw? Ukrainy zaniedbano w latach 60. XVII w., popetniaj^c wiele bt?dow oraz decyduj^c si? na wybor fatalnych koncepcji.

Za panowania Michata Korybuta byto juz za p6zno na dokonanie zmian.

Dziatania Piotra Doroszenki byty otwarcie wrogie wobec interesow polskich i zmierzaty do nawi^zania wsp6tdziatania z Portq. Ich efektem miato bye uzyskanie duiych swobod przez Kozaczyzn?. Zdecydowano si? wi?c na poparcie Michata Chanenki, kt6ry okazat si? zbyt staby, a jak si? potem okazato, takie stabo zwiqzany z Rzecz^pospolitq.. Tak zemscita si? beznadziejna polityka wyboru niewtasciwych ludzi i bezsensownego ostabiania iywiotow sympatyzuj^cych ze spraw^ polskci. Powaznym bt?dem byta takie staboSc militama, kt6ra w konsekwencji r6wniez ostabiata stronnictwo propolskie. Kierownicy polityki Rzeczypospolitej zdawali sobie na wet z tego spraw?, ale nie byli w stanie rozwi^zad tej kwestii. W gtosach lub listach senatordw znajdujemy wiele rozs^dnych opinii, kt6re zastugujcL na uznanie. Trudno wi?c os^dzic, ze senatorowie nie zdali tego egzaminu jak jednak juz wskazano na dokonanie zmiany byto stanowczo za po2no.



Pages:     | 1 |   ...   | 59 | 60 || 62 | 63 |   ...   | 133 |
 >>  . C 07.00.00
:

94(477.75)192:930.2 , . . , . . . ղͲ в ί ί ̲Ѳ в ί ² , - . : , ...

1 ֲ Ͳ Ȫ- ̲߻ ̲˲ ò Ȫ-ʲ -ʲ ղ XVI .: , ֲ ί 07.00.02 -2011 -...

. http://www.litres.ru/pages/biblio_book/?art=8374843 . : ѳ ; ; 2014 ISBN 978-966-14-7121-3, 978-966-14-7122-0 , . , , . ...

: 20 _ 94:327.54 (100) ̲Ͳ ֲ IJ ί ²Ȕ: в ֲ Ҳ , . , , . , , ...

168 . в в ϲ ˲ .. ǒ . : ., , . . ...

1 Ͳ 123: 340.11 ֲ ղί ²Ҳ ( ) 09.00.03 1999 i . i i ii i ii, ii i . i: i ,...

189 26 811.411.2138:82-92 . ., ί ˲ ˲Ͳ ˲ . , : . : , ...

Ҳ ֲ-ί Ͳֲ - 'Ҳ . . ., . . . - - ' . : , , . . . . - - . ...

˲ò IJ: г 8, 2012 321.01(477) . . ˲Ͳ ֲ ֲ (2040- ˲) 䳿 . :...

8 (. 2), 2013 37.016:3051057.875 ϲ ̲ ( IJ ϲ ˲) . . ϳ . ...




( )
.: (050)697-98-00, (067)176-69-25, (063)846-28-10
׸


 
<<     |    
2013 www.uk.x-pdf.ru -