WWW.UK.X-PDF.RU

˲ - , ,

 
<< HOME
CONTACTS




( )
.: (050)697-98-00, (067)176-69-25, (063)846-28-10
׸

( )
.: (050)697-98-00, (067)176-69-25, (063)846-28-10
׸
 >>  . C 07.00.00
Pages:     | 1 |   ...   | 5 | 6 || 8 | 9 |   ...   | 102 |

˲ 36 .. 801.81:821.161.2 82.3(4) , ...

-- [ 7 ] --

ϳ . . , 1971 . ³ ' . , , , .

, . - (1987), (, ): (1997, 2000), , (2000), . 20 . , .

˳䳿 , 2005 . , 1936 . .

˳ - .

. 1982 , 15 , . ͳ , . - ' , . . : 㳿, 㳿 , 㳿, , ... ... ( . ., 1998). , .

˳ . : , , .

, , , , , , . , .

ϳ ˳䳿 , . , , ճ . ³ , , .

, . . - , . , . .

. . ϳ , . , . , . , . , , . , . , . , .

- . . 1- . ˳ .

˳ . , . ³ , ˳ , . ֳ .

˳ .

, , - . , 1990- , . ' 񳺿 . . ˳ , . , . . , . ϳ - , . .

, . ˳ , , . . , , , , , , . , , ,

. , : ! , , , .

... 57 . 16 2006 .

, ˳ , : , ...

   

. ( ) , .

(, 1913). , . , .

Summary : , , , Bracki A. Linguistic picture of fauna in the Ukrainian tales (based on the Volodymyr Hnatiuks collection) The article analyzes the Ukrainian folk tales, collected and ordered by V. Hnatiuk in his book Folk Tales (Lviv, 1913). We consider the manner and form of transmission of human traits implementation in personalities of animals. An analysis of the evolution and definition of genres of oral folklore, which used the appropriate critical literature.

Key words: ethnolinguistics, Folklore, Ukrainian folk tales, the scientific heritage of Volodymyr Hnatiuk Bracki A. Jzykowy obraz fauny w bajkach ukraiskich (na podstawie zbioru Woodymyra Hnatiuka) W artykule przeanalizowano ukraiskie bajki ludowe, zebrane i opracowane przez W.

Hnatiuka w ksice Bajki ludowe (Lww, 1913). Omwiono tu sposb i form przekazywania cech ludzkich poprzez realizacj ich osobowoci w obrazach zwierzt.

Dokonano analizy ewolucji i definicji gatunkw ustnej twrczoci ludowej, do czego uyto odpowiedniej literatury krytycznej.

Sowa kluczowe: etnolingwistyka, folklorystyka, ukraiskie bajki ludowe, spucizna naukowa Woodymyra Hnatiuka Obiektem analizy s ukraiskie bajki ludowe, zebrane i opracowane przez Woodymyra Hnatiuka, a przedmiotem badania zawarte w nich obrazy fauny.

Celem pracy jest ukazanie specyficznej roli fauny w tworzeniu jzykowego obrazu wiata w tekstach tych ukraiskich utworw ludowych. Aktualno podjtych bada zwizana jest z niezakoczonym jeszcze procesem opisu i analizy spucizny naukowej i efektu pracy zbierackiej Woodymyra Hnatiuka, a nowym elementem w poszukiwaniach z zakresu ukraiskiej etnolingwistyki i folklorystyki jest wykorzystanie stosunkowo nowego narzdzia analizy (jzykowy obraz wiata), co moe pomc w lepszym zrozumieniu specyficznej bo wielowymiarowej funkcji folkloru w kulturze Ukrainy.




140 .


Niniejszy tekst stanowi kontynuacj analizy ukraiskiej prozatorskiej twrczoci ludowej, ktr rozpocz artyku Jzykowy obraz fauny w baniach ukraiskich (na podstawie zbioru W. Hnatiuka) [11]. Opisano w nim pokrtce stan ukraiskiej folklorystyki przeomu XIX i XX stulecia i jej specyficznej misji wspierajcej proces ksztatowania si wspczesnego jzyka ukraiskiego, a take przedstawiono przyczyny, dla ktrych zbiory W. Hnatiuka i jego opracowania naukowe /Mowa tu przede wszystkim o trzytomowym zbiorze utworw ludowych w redakcji Woodymyra Hnatiuka: [3], [4], [5], ktre stanowi wybr spord utworw ludowych opublikowanych przez tego badacza w I, IV, XVII, XIX, XXV, XXIX tomie almanachu wydawanego w latach 1892-1930 przez Lwowskie Towarzystwo Naukowe im. T.Szewczenki [por. 3, III] oraz o jego publikacjach naukowych, m.in. 㳿 [7]./ mog by uznane za reprezentatywne pod wzgldem zawartych w nich materiaw rdowych i tematycznej wiedzy naukowej.

W tym kontekcie nie mniej interesujcy i wany dla treci niniejszego artykuu jest dorobek naukowy Woodymyra Hnatiuka i jego sposb analizy rodzimej twrczoci naukowej, a take jej caociow wizj. Jako sekretarz Towarzystwa Naukowego im. T. Szewczenki we Lwowie, pniej sekretarz (od roku 1913 przewodniczcy) Komisji Etnograficznej wspomnianego Towarzystwa oraz wspredaktor czasopisma ˳- organu prasowego tego Towarzystwa, a take jeden z pierwszych staych czonkw Ukraiskiej Akademii Nauk opublikowa blisko 50 prac wasnych oraz 600 recenzji, artykuw i notatek prasowych. Przez 30 lat owoce aktywnoci naukowej W. Hnatiuka wyznaczay kierunek rozwoju folklorystyki i etnografii na Zachodniej Ukrainie, zmierzajcy ku zlaniu si z nurtem oglnoukraiskim tych dyscyplin naukowych.

Potwierdzeniem jego pogldw naukowych mog by prace z zakresu demonologii ludowej - 㳿 [1] 㳿 [2]. O ile pierwsza publikacja ograniczaa si do materiaw zebranych na obszarze Galicji Wschodniej, o tyle do drugiej wczone zostay materiay zebrane na terytorium Ukrainy Wschodniej /Materiay te zebrali m.in. M. Dikarew, P. Tarasewski, D. Szczerbakowski /.

Zbir bajek, ktry stanowi materia rdowy dla niniejszego artykuu, rwnie nosi cechy, mona by rzec, oglnoukraiskie. Zosta on wydany we Lwowie w roku 1918, a Sowo wstpne /Tytuy poszczeglnych utworw i cytaty z nich tu i dalej zamieszczono w tumaczeniu autorskim / opatrzone dat 28.VII.1917 napisa Woodymyr Hnatiuk w miejscowoci [5, VIII] (obecne Brzegi Dolne w Powiecie Ustrzyckim), ale ju w bajce nr 2 Jak lew uton w studni pojawiaj si informacje o lwie, ktry ongi zadomowi si w lasach briaskich /Briask miasto obwodowe na terenie Federacji Rosyjskiej. Obwd Briaski graniczy z Obwodem Czernichowskim, znajdujcym si w granicach wspczesnej Ukrainy / [5, 18], co moe sugerowa miejsce zapisu utworu lub pochodzenia osoby opowiadajcej ze Wschodniej Ukrainy. W tym kontekcie interesujco brzmi rwnie tytuowanie monarsze lwa w bajce nr 1 Zwierzta pod panowaniem lwa w momencie, gdy jako krl zwierzt wydaje swj pierwszy edykt: , , [5, 9]. Mamy tu z jednej strony nawizanie do formuy tytularnej carw rosyjskich, a z drugiej swoisty przegld tytuw wadcw rzdzcych ziemiami ukraiskimi od doby ksicej do czasw wspczesnych redaktorowi wydania tych utworw. Brak informacji o miejscu zapisu utworu, czy o informatorze, a take podobne do ww. odniesienia w samych utworach skaniaj do okrelenia ich wszystkich jako oglnoukraiskich.

W Sowie wstpnym do czwartego wydania W. Hnatiuk pisze: Bajkami nazywamy takie utwory ludowej wyobrani, w ktrych nakrelony jest nie ludzki, a zwierzcy byt i dlatego te jako gwni bohaterowie wystpuj w nich zwierzta.

Jeli pojawiaj si w nich ludzie to tylko w podrzdnych albo epizodycznych rolach [] Caa akcja bajki koncentruje si zatem na prezentacji ycia zwierzt i stosunkw midzy nimi, a rzadziej stosunku zwierzt do czowieka [5, III]. W wczesnej ukraiskiej folklorystyce nie byo to odkrywcze stwierdzenie; Fedir Koessa stwierdza, e bajka to: opowiadanie, w ktrym gwne osoby to zwierzta; ludzie wystpuj w nich rzadziej i tylko w podrzdnych rolach [9, 125], jednak ten znany folklorysta, tak jak inny wybitny ukraiski badacz etnografii Mychajo Hruszewski, stawiali znak rwnoci midzy pojciami ba i bajka, to ostatnie sprowadzajc do nazwy ba zwierzca [8, 327].

Badania folklorystyczne pozwoliy na wyodrbnienie szeregu rnic midzy tymi dwoma gatunkami i potwierdziy istnienie bajki jako osobnego gatunku.

Przede wszystkim bajka uformowaa si na podstawie pniejszego eposu zwierzcego, a jej podstawowym wyrnikiem jest alegoryczno. Pod obrazami zwierzt kryj si nie same zwierzta, a wcielenie okrelonych ludzkich zalet lud wad. Przejcie od animistyczno-kultowego stosunku do zwierzt do ich alegorycznego traktowania odnosi si do czasw pniejszych w historii ludzkoci, kiedy wiat przyrody w wiadomoci czowieka utraci ju pierwotn sakralno [10, 417].



Pages:     | 1 |   ...   | 5 | 6 || 8 | 9 |   ...   | 102 |
 >>  . C 07.00.00
:

72.01(03) .. ˳ , ղ ղ Ӕ ̲ ˲Dz Ҳ ˳ .., 2012 , ( ) ᒺ . : , , ...

8 ΖòͲ ϲ Ѳ òͲ Ͳ ( - ) : . . , .. .. . , , , , ...

371.671(075.2) .. , , , ( ) Igor_Smagin@zippo.net.ua ϲ Dz ʲ ò ղ ˲Ҳ ղ . , ղ . ...

̲Ͳ ² , IJ ֲ ò Ͳ .. в [378.14:910](09)[477.54/.62]18/19 ̲ ί Բί ² Ͳ (ղ ) 13.00.02 () 2012 . ...

... ˲ ʲ 3 ʳ 023(477.65)(058) 78.34( 4Ж4ʲ)5 59 ʳ: .. / ...; . .. ʳ, 2010. 282 . ʳ ... , . ...

, . . , , , , , . ˳ 1. . . 2002. 1296 .2. .. ...

340.15:343.195 . . , , Ѳ˲ ʲ ( IJ ˲ Ͳ Ѳί в ʲֲ ղ .) ...

ֳ .1 , , . , , , . , , ...

. .. . .. ί 63.3 (4 ) . : . .5 / . .., ...

VI 15 . ( 20 .) 5 . 6 , 10001300 25 ( ) : I. , 6 , 14001800 25 ( ) 7 , 10001400 . 6 , 14001800 19 ( ) 7...




( )
.: (050)697-98-00, (067)176-69-25, (063)846-28-10
׸


 
<<     |    
2013 www.uk.x-pdf.ru -